Co oznaczają kolory pasów transportowych?

W magazynie, firmie przeprowadzkowej, transporcie ciężkim czy podczas zabezpieczania ładunku na lawecie pasy mocujące nie mogą być dobierane przypadkowo. Pytanie, co oznaczają kolory pasów transportowych, pojawia się często, ponieważ wielu użytkowników próbuje na podstawie samej barwy ocenić wytrzymałość akcesorium. To błąd, ponieważ kolor taśmy nie stanowi wiążącej informacji o wytrzymałości mocowania.

Nie ma obowiązującej normy EN określającej jednoznaczną kolorystykę pasów do mocowania ładunku, która musi być stosowana przez producentów.

Najważniejsze dane znajdują się na etykiecie pasa. To ona informuje o parametrach technicznych, długości, sile napięcia oraz normie produkcyjnej. Kolor może pomagać w szybkiej identyfikacji sprzętu danego producenta, ale nie powinien zastępować kontroli oznaczeń.

Kolory pasów transportowych i ich znaczenie

Kolory pasów transportowych mogą odnosić się do materiału wykonania, rodzaju zastosowania albo wewnętrznego systemu organizacji w danej firmie. W praktyce trzeba odróżnić kolor samej taśmy od koloru etykiety. To szczególnie ważne, ponieważ o parametrach pasa decydują oznaczenia techniczne znajdujące się na etykiecie, a nie kolor pasa.

W przeciwieństwie do zawiesi pasowych, kolor samej taśmy pasa mocującego nie jest znormalizowany i nie określa jego nośności. Producent może stosować różne kolory taśm (pomarańczowy, niebieski, czerwony, żółty itp.) według własnego systemu.

Identyfikacja materiału pasa w oparciu o kolor etykiety

Norma EN 12195-2 wymaga jednoznacznej identyfikacji materiału pasa transportowego za pomocą koloru etykiety i tak:

Etykieta zielona oznacza pasy wykonane z poliamidu PA
Etykieta niebieska oznacza pasy wykonane z poliestru PES
Etykieta brązowa oznacza pasy wykonane z polipropylenu PP

W sprzedaży można spotkać pasy żółte, czerwone, zielone, niebieskie oraz brązowe. Ich interpretacja wymaga jednak ostrożności. Nie każdy kolor oznacza konkretną nośność, a podobnie wyglądające pasy mogą mieć inne właściwości, jeśli pochodzą od różnych producentów, mają inną szerokość, inne okucia lub odmienną konstrukcję napinacza.

Kolor żółty, czerwony, pomarańczowy

Żółte, czerwone czy pomarańczowe pasy transportowe są często spotykane w sprzedaży, jednak sama barwa taśmy nie powinna być traktowana jako jednoznaczne oznaczenie materiału ani dopuszczalnego obciążenia. W przypadku takich pasów szczegółowe informacje techniczne należy sprawdzić na etykiecie.

To właśnie tam powinny znaleźć się dane o materiale wykonania, zdolności mocowania, długości oraz normie. Jeżeli etykieta jest nieczytelna, zerwana albo uszkodzona, pas nie powinien być używany do zabezpieczania ładunku.

Kolor zielony

Zielony kolor może wskazywać na pas wykonany z poliamidu, oznaczanego skrótem PA. Według oznaczeń stosowanych dla pasów mocujących zgodnych z normą PN-EN 12195-2 zielony kolor etykiety odnosi się do materiału wykonania. Poliamid wyróżnia się innymi właściwościami niż poliester czy polipropylen, dlatego przed użyciem trzeba sprawdzić jego parametry na oznaczeniu producenta.

Poliamid (PA, nylon) jako materiał cechuje:

Większa elastyczność i rozciągliwość.
Dobra odporność na zasady.
Wrażliwy na działanie kwasów.

W informacjach technicznych można spotkać również odniesienie do dopuszczalnego obciążenia roboczego oraz dopuszczalnego wydłużenia. Dla pasów tego typu podaje się wydłużenie do 7%. Nie należy jednak zakładać, że każdy zielony pas dostępny na rynku ma identyczną wytrzymałość. Decydują dane z etykiety oraz stan techniczny konkretnego egzemplarza.

Kolor niebieski

Niebieski kolor etykiety oznacza pas wykonany z poliestru, czyli PES. To jeden z najczęściej stosowanych materiałów w pasach transportowych używanych do mocowania ładunków w transporcie drogowym. Poliester (PES) dobrze sprawdza się w wielu zastosowaniach, ponieważ jego właściwości są korzystne w większości typowych warunkach podczas przewozu. Cechuje go:

Niska rozciągliwość (ok. 4–7% przy LC).
Dobra odporność na warunki atmosferyczne.
Odporność na większość kwasów.
Wrażliwy na silne zasady.

Pasy poliestrowe muszą spełniać określone wymagania produkcyjne i techniczne. W transporcie na terenie Unii Europejskiej stosuje się je powszechnie do zabezpieczania ładunków, ale ich dobór zawsze powinien wynikać, tak jak w przypadku wszystkich pasów, z parametrów zapisanych na etykiecie, a nie z samego koloru taśmy.

Kolor brązowy

Brązowy kolor etykiety odnosi się do pasa wykonanego z polipropylenu, oznaczanego jako PP. Takie pasy mają inne właściwości użytkowe niż pasy poliestrowe lub poliamidowe. W ich przypadku również można spotkać dopuszczalne wydłużenie do 7%. Polipropylen jest:

Najlżejszym z materiałów.
Ma dobrą odporność chemiczną.
Ma niższą wytrzymałość i odporność termiczną niż PES.

Polipropylen jest materiałem stosowanym w określonych warunkach transportowych, jednak nie każdy pas PP nadaje się do ciężkich ładunków. Ostateczną decyzję należy oprzeć na oznaczeniach technicznych, zwłaszcza wartości LC, długości, rodzaju zakończeń oraz stanie pasa.

Czy kolor taśmy wpływa na zastosowanie pasa?

Kolor taśmy nie wpływa bezpośrednio na zastosowanie pasa transportowego. Wbrew popularnym przekonaniom sama barwa nie określa jednoznacznie wytrzymałości, zdolności mocowania ani odporności na rozciąganie. Może pełnić funkcję pomocniczą, ułatwiać organizację pracy albo szybkie rozróżnianie akcesoriów w magazynie, ale nie zastępuje oznaczeń technicznych.

W niektórych firmach kolory pasów stosuje się wewnętrznie, np. do odróżniania pasów o różnej długości, przeznaczeniu lub miejscu użycia. Jeden zakład może oznaczać kolorem pasy do lekkich paczek, inny pasy do mebli, maszyn lub elementów stalowych. Taki system pomaga w codziennej pracy, ale nie jest uniwersalnym standardem oceny parametrów.

Oznaczenia pasów transportowych na etykiecie są ważniejsze niż kolor

Najbardziej wiarygodne oznaczenia pasów transportowych znajdują się na wszytej etykiecie. To ona powinna być podstawowym źródłem informacji przed użyciem pasa. Etykieta musi być czytelna, trwale przymocowana i zgodna z parametrami konkretnego produktu.

Na etykiecie najczęściej znajdują się:

LC (Lashing Capacity), czyli zdolność mocowania pasa podawana w daN,
STF (Standard Tension Force), czyli standardowa siła napięcia uzyskiwana przy użyciu napinacza,
SHF (Standard Hand Force), czyli standardowa siła ręczna potrzebna do pracy z napinaczem,
długość pasa oraz długość części z napinaczem,
materiał wykonania, np. PES, PA lub PP,
nazwa producenta albo identyfikacja serii,
norma wykonania, najczęściej PN-EN 12195-2,
informacje dotyczące wydłużenia pasa,
dane potrzebne do identyfikacji i bezpiecznej eksploatacji.

Jeśli etykieta jest zerwana, zatarta albo mocno uszkodzona, pasa nie należy używać do mocowania ładunku. Brak danych uniemożliwia ocenę jego realnych parametrów, nawet wtedy, gdy taśma wygląda na mocną i nie ma widocznych uszkodzeń.

Najczęściej spotykane pasy transportowe ze względu na parametr LC

LC 1000 daN (taśma 25 mm)
LC 2000 daN (taśma 35 mm)
LC 2500 daN (taśma 50 mm)
LC 5000 daN (taśma 75 mm)

Do profesjonalnego transportu drogowego w Europie najczęściej stosuje się pasy z taśmy poliestrowej (PES) o szerokości 50 mm i LC 2500 daN, oznaczone niebieską etykietą zgodnie z EN 12195-2.

Kolory pasów a nośność — dlaczego trzeba zachować ostrożność?

Zależność między kolorem pasa a nośnością bywa źle rozumiana. W przypadku zawiesi pasowych funkcjonują systemy kolorystyczne powiązane z udźwigiem, jednak pasy transportowe do mocowania ładunku należy oceniać przede wszystkim na podstawie oznaczeń z etykiety. Kolor nie powinien być jedynym potwierdzeniem wytrzymałości.

Dwa pasy o podobnej barwie mogą mieć inne parametry. Różnice wynikają z materiału, szerokości taśmy, jakości wykonania, rodzaju napinacza, zastosowanych haków oraz przeznaczenia produktu. Znaczenie ma także stopień zużycia. Nawet pas o wysokiej zdolności mocowania nie nadaje się do pracy, jeśli ma przecięcia, przetarcia, nadtopienia, uszkodzone szwy albo zdeformowany mechanizm napinający.

Standardy pasów transportowych i norma PN-EN 12195-2

Standardy pasów transportowych określają wymagania dotyczące wykonania, znakowania oraz bezpiecznego użytkowania pasów mocujących. W Europie ważnym punktem odniesienia jest norma PN-EN 12195-2, odnosząca się do pasów mocujących wykonanych z włókien chemicznych.

Norma porządkuje m.in. sposób oznaczania parametrów, wymagania wobec materiałów, zasady badań oraz informacje umieszczane na etykietach. Ma to duże znaczenie w transporcie drogowym, ponieważ źle dobrany albo zużyty pas może doprowadzić do przesunięcia ładunku, uszkodzenia towaru, pojazdu, a nawet stworzyć zagrożenie dla innych uczestników ruchu.

Jak sprawdzić pas transportowy przed użyciem?

Przed każdym użyciem warto wykonać krótką kontrolę techniczną. Nie zajmuje dużo czasu, a pozwala uniknąć sytuacji, gdy uszkodzony lub źle dobrany pas trafia do pracy z ciężkim ładunkiem.

Należy sprawdzić:

czy etykieta jest kompletna i czytelna,
czy taśma nie ma nacięć, dziur, przetarć ani nadtopień,
czy szwy nie są rozerwane,
czy napinacz działa płynnie i nie ma deformacji,
czy haki, klamry lub inne zakończenia nie są pęknięte ani wygięte,
czy pas nie był narażony na działanie substancji chemicznych,
czy parametry pasa odpowiadają masie oraz sposobowi mocowania ładunku.

Jeżeli pojawiają się wątpliwości co do stanu pasa, bezpieczniej wycofać go z użycia. Koszt wymiany jest niewielki w porównaniu z ryzykiem utraty ładunku, uszkodzenia pojazdu albo spowodowania niebezpiecznej sytuacji na drodze.

Co oznaczają kolory pasów transportowych w praktyce?

Kolory pasów transportowych mogą pomagać w szybkim rozróżnianiu akcesoriów, ale nie mogą być jak podkreślaliśmy w niniejszym wpisie jedyną podstawą oceny ich parametrów. Pas niebieski wskazuje na poliester PES, zielony na poliamid PA, a brązowy na polipropylen PP. Żółte, czerwone i pomarańczowe pasy są dostępne w sprzedaży, lecz szczegółowe dane o ich wykonaniu trzeba zawsze sprawdzić na etykiecie.

Najważniejsza zasada jest prosta: kolor można traktować jako wskazówkę, a etykietę jako podstawę informacji na temat pasa. Dopiero połączenie czytelnych oznaczeń, dobrego stanu technicznego, właściwego doboru parametrów i prawidłowego sposobu mocowania daje pewność, że pas transportowy spełni swoją funkcję podczas przewozu.